Fosfor (P), fosfat (PO4) testi nedir ?

Yorum Gönder
Fosfor testi; kan, idrar ve vücut sıvılarındaki fosfor (P) seviyesini ölçer. Vücutta bulunan fosforun %85’i kemiklerde “hidroksiapatit” adı verilen kristaller halinde bulunur. Kanda bulunan fosforun bir kısmı “inorganik fosfat (iPO4)” ve bir kısmı da “organik olarak bağlı fosforik asit” halindedir.
Kandaki fosfat düzeyi yemeklerle alınan fosfat miktarına bağlı olduğu gibi, paratiroid bezlerinden salgılanan ve parathormon (PTH) adı verilen hormonun salgılanmasındaki değişikliklere de bağlıdır.
Kandaki fosfat seviyesinin ayarlanmasında böbrekler büyük öneme sahiptir. Fosfatın fazlası böbrekler tarafından süzülerek idrarla atılır. Kandaki fosfat düzeyi kan kalsiyum düzeyini de etkiler.
Bu iki elementten biri yükselirken diğeri düşer. Örneğin; kalsiyum seviyesi yükselirken fosfat seviyesi düşmektedir. Bazı hastalıklarda kalsiyum ve fosfat arasındaki bu ilişki bozulmaktadır. Bu yüzden kan fosfat ve kalsiyum düzeyleri genellikle birlikte ölçülür.

Kanda fosfat düzeyinin azalmasının sebepleri nelerdir ?


Kanda fosfat seviyesinin azalmasının 3 ana sebebi vardır: hücre dışında bulunan fosfatın hücre içine girmesi, böbreklerden fosfat kaybı, sindirim sisteminden fosfat kaybı.

Kanda fosfat düzeyinin artmasının sebepleri nelerdir ?

En önemli sebep böbreklerin fosfat atılımındaki azalmadır. Ayrıca, doku ve hücre içinde bulunan fosfatın hücre dışına çıkarak kana karışması da kan fosfat seviyesini yükselten sebeplerdendir.

Kanda fosfat düzeyinin artmasının önemi nedir ?

Kan fosfat düzeyinin hızlı yükselişi nedeniyle yaşanan en önemli sorun, kan kalsiyum düzeyinin düşüşü (hipokalsemi) ve bu nedenle meydana gelen kasılmalardır.

P kana
nereden salınır ?


P kemiklerden salınır.

P testi için gerekli örnekler nelerdir ?


fosfor testi kan örneği

Test koldan alınan kan, 24 saat boyunca toplanmış idrar, spot idrar  veya çeşitli vücut sıvı örneğinde yapılır.

P testi neden yapılır ?
  • Paratiroid bezlerinin çalışıp çalışmadığının saptanması için,
  • Kronik böbrek hastalığı ve kemik hastalığı olanlarda fosfat düzeylerinin tespiti için,
  • Anormal vitamin D düzeyi olanlarda sebebi belirlemek için P testi istenir.
Kan P testi normal değerleri nelerdir ?

Aşağıda verilen değerler testin yapıldığı laboratuvara, kullanılan metoda ve testin yapıldığı cihaza göre değişiklik gösterebilir.

Yetişkinlerde: 2.5-4.5 mg/dL arasında
Çocuklarda: 4.5-5.5 mg/dL arasında,
Yeni doğanlarda: 4.5-9.0 mg/dL arasındadır.

Fosfor düzeyleri gün içinde değişkenlik gösterir. Sabah saatlerinde en düşük düzeylerde olan P, öğleden sonra ilk yükselişini, akşamları da ikinci yükselişini yapar. Bu sebeple fosfor testi için kan alım saati büyük önem taşımaktadır.

Yüksek değerler ne ifade eder ?
  • Paratiroid bezinin az çalışması,
  • Lenfoma,
  • Böbrek hastalıkları,
  • Yüksek D vitamini düzeyi,
  • Akromegali,
  • Kemik hastalıkları, P değerlerinin yükselmesine sebep olabilir.

 Düşük değerler ne ifade eder ?
  • Paratiroid bezinin aşırı çalışması,
  • Kemik hastalıkları,
  • Böbrek hastalıkları,
  • Karaciğer hastalıkları,
  • Yetersiz beslenme,
  • Yüksek kalsiyum düzeyleri,
  • Alkolizm,
  • Bağırsak hastalıkları, P değerlerinin düşmesine sebep olabilir.

Test sonuçları mutlaka doktorunuz tarafından değerlendirilmelidir.

Testin sonucunu etkileyen faktörler nelerdir ?
  • Asetozolamid, epinefrin gibi ilaçlar gibi P düzeyini azaltan ilaçların kullanımı,
  • Yüksek miktarda insülin salgılanmasına sebep olan durumlar da kan P düzeyini azaltabilir.

BUNLARDA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR:

Yorum Gönder

loading...
EMAİL gönder yazılar ADRESİNE GELSİN